61 6 560 003
1 1 1 1 1 Ocena 5.00 (1 Głos)

Parafia p.w. Św. Marcina i Klasztor Zakonu Paulinów w Oporowie


Parafia p.w. Św. Marcina i Klasztor Zakonu Paulinów
Oporów 3
99-322 Oporów

Dane kontaktowe
tel. 24 383 11 96, 515 503 179
oporow.paulini@gmail.com
www.oporow.paulini.pl


OPIS FIRMY

W niewielkiej odległości od zamku, na zachodnim krańcu wsi Oporów, usytuowany jest zabytkowy zespół klasztorny ojców paulinów. Pierwotny kościół parafialny pw. Św. Marcina wzmiankowany w 1399 r. był drewniany. Nowa murowana świątynia w stylu gotyckim, powstała w pierwszej połowie XVw., a jej wznoszenie rozpoczął przed 1425r. Mikołaj Oporowski, wojewoda łęczycki. Budowę dokończył syn wojewody Mikołaja, Władysław Oporowski, od 1434r. biskup włocławski, późniejszy arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, po objęciu dóbr rodowych w 1428r.

Budowa klasztoru

Kościół jednonawowy z niewydzielonym prezbiterium i z kryptą grobową w podziemiach, został wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, z wieżą od strony zachodniej i kruchtą po stronie południowej, zwieńczoną sterczynowym szczytem. Wnętrze nakrywał drewniany strop. Skromną dekorację elewacji zewnętrznych tworzyły te same motywy, które zastosowany w zamku oporowskim. Należą do nich biało tynkowane ostrołukowe pęciny, pas wgłębny między kondygnacyjny, widoczny w wieży i fryz ceglany z kantówki wieńczący niegdyś ściany nawy. Na licu murów występuje dekoracja w formie rombów z ciemnowypalanej cegły, tzw. zendrówki. Okna ostrołukowe, zamurowane w XVIII w., przeplatane były płyciznami płycinami o tym samym kształcie. Portal w wieży zamykał również Ostrołęk, później zmieniony w półkole. Świątynie najprawdopodobniej wieńczył od strony wschodniej ozdobny szczyt, czego dowodzą dwa półszczyciki zachodnie z laskowaniem, zachowane w resztkach pod dachem przy wieży. Dekoracyjne szczyty wyeliminowała barokowa przebudowa kościoła. Sytuacja parafii oporowskiej uległa zmianie, kiedy arcybiskup Władysław, tuż przed śmiercią, wraz z bratem i swoim spadkobiercą Piotrem Oporowskim, wojewodą łęczyckim, przekazali kościół zakonowi św. Pawła Pierwszego Pustelnika, reguły św. Augustyna. Motywem czynu była chęć uczczenia pamięci rodziców Krystyny i Mikołaja Oporowskich, pochowanych w podziemiach kościoła. Akt fundacyjny arcybiskupa Władysława Oporowskiego z 7 marca 1453r. wystawiony na cztery dni przed jego śmiercią dla klasztoru ojców paulinów w Oporowie, nakładał na zakonników obowiązki duszpasterstwa parafialnego na terenie miasta i należących do parafii wsi. Powstającemu konwentowi przekazano dotychczasowe uposażenie parafii, czyli ogrody, dwie karczmy, dwa łany z łąkami oraz dziesięcinę ze wsi - Dobrzewy, Jaworzyna, Kamienna, Kurów, Golędzkie, Wola Owsiana, Wólka Lizigódź, Śmiechów, Jastrzębia i z pól folwarcznych Oporowa. Służyło to utrzymaniu 7 zakonników, w tym 5 kapłanów oraz rektora szkoły, także zakonnika. Szkoła parafialna kształciła od czasów fundacji synów mieszczan oporowskich, być może także dzieci okolicznych kmieci i biedniejszą młodzież stanu szlacheckiego, z czasem jednak upadła. Dopiero w drugiej połowie Xviii. Wznowiono działalność edukacyjną, po wystawieniu nowego budynku szkolnego (obecnie zachodnie skrzydło klasztoru).

Gotycki dom mieszkalny dla zakonników murowany (obecnie południowe skrzydło klasztoru) powstał w 3 ćw. XVw. Z fundacji wojewody Piotra Oporowskiego. Wielokrotnie przebudowywany, przetrwał do naszych czasów, jako jeden z trzech tylko zachowanych średniowiecznych domów konwentualnych paulinów, obok Pińczowa i Beszowej. Piętrowy budynek wolnostojący, co było typowym dla paulińskich założeń klasztornych, pierwotnie zawierał na parterze kapitularz po stronie zachodniej, sień pośrodku i refektarz z kuchnią od strony wschodniej. Górną kondygnację zajmowało - dormitorium - jedno duże pomieszczenie mieszkalne, prowizorycznie podzielone na cele zakonne. Wnętrza pomieszczeń nakrywały drewniane stropy. Elewacje zewnętrzne gotyckiego klasztoru zdobiła dekoracja w formie biało tynkowanych rycin w trójkątnie zamkniętych szczytach budynku oraz tynkowany pas wgłębny dzielący kondygnacje i motyw rombów komponowanych z cegły - zendrówki. Gotyckie otwory okienne, obecnie zamurowane były półkoliście zasklepione, a nie zamknięte łukiem ostrym, co znamionowało późną fazę tego stylu.

Fundatorzy klasztoru

Obaj fundatorzy klasztoru - arcybiskup Władysław i wojewoda Piotr, bracia Oporowscy, po śmierci spoczęli w podziemnej krypcie kościoła. Przetrwała tylko płyta nagrobna Piotra Oporowskiego, zmarłego w 1467r., niegdyś leżąca w posadzce wnętrza kościoła. Na płycie tej, umieszczone obecnie na zewnątrz kościoła, widnieje słabo widoczna wyryta w piaskowcu sylwetka rycerza Piotra w zbroi i data wykonania nagrobka - rok 1468. prymas Oporowski na własną prośbę pochowany w rodzinnym Oporowie w 1453r. został upamiętniony nagrobkiem w katedrze gnieźnieńskiej, który zachował się do naszych czasów z dużymi ubytkami.

Dobra oporowskie pod koniec XV w. Ulegały rozdrobnieniu i świetność rodu Oporowskich zaczęła gasnąć. Wpłynęło to negatywnie na warunki, w jakich musiał działać niedostatecznie uposażony klasztor, który w następnych stuleciach przeżywał niedostatki, a nawet biedę. Niewiele mogła pomóc donacja dla klasztoru pochodząca z zapisu testamentowego biskupa wrocławskiego Andrzeja Oporowskiego, syna wojewody Piotra, zmarłego w 1483r. Przeznaczył on 200 grzywien na ukończenie budowy kaplicy przy kościele, wcześniej zaczętej i podarował swoją bibliotekę oraz kilka kosztownych przedmiotów. Podobnie nie mogła pomóc zakonnikom ostatnia darowizna Oporowskich dla kościoła w 1508r., w wysokości 80 florenów, przekazana przez Jana kasztelana kruszwickiego, właściciela zamku, na ręce jego brata Andrzeja, kanonika wrocławskiego.

Błogosławiony Stanisław Oporowski

Z konwentem oporowskim związana jest postać Stanisława, paulina, nazywanego błogosławionym, otaczanego sławą świętości. Urodzony około 1501r. w Oporowie po ukończeniu studiów z tytułem doktora filozofii, wstąpił do zgromadzenia paulinów, osiągając godność prowincjała zakonu. Zasłużył się dla obrony polskiego katolicyzmu w okresie reformacji. Ostatnie lata życia spędził w klasztorze w Oporowie, gdzie zmarł około 1552r. Nad jego trumną miały miejsce liczne cuda i łaski, ściągające pielgrzymów z odległych miejscowości, którzy pozostawiali w kościele dziękczynne wota. Miejsce urodzenia błogosławionego Stanisława uczczono w 2 poł. XVIII w. kapliczką wzniesioną na terenie miasta Oporowa, które w tym czasie utraciło prawa miejskie. Obecnie kapliczka znajduje się w obrębie cmentarza parafialnego, założonego w 1813r. przy drodze do Kutna, na obszarze wypełnionym niegdyś drewnianą zabudową miejską.

Zabójstwo kaznodziei oporowskiego

W 1642r. miała miejsce głośna sprawa zabójstwa kaznodzieji oporowskiego, paulina Wacława Wesolskiego-Wesolciusa, jak podaje inskrypcja na jego epitafium z XVIIIw. w kościele. Został śmiertelnie pobity za próbę nawrócenia na katolicyzm luteranina, cieśli klasztornego. Napaści dokonała służba dworska za namową dziedziczki Oporowa, kasztelanowej Barbary Tarnowskiej. Trybunał w Lublinie skazał na karę śmierci służących kasztelanowej, a Tarnowska uniknęła kary zaprzeczając udziałowi w zbrodni.

Trudny wiek XVII

W tych trudnych dla klasztoru latach przeorem w Oporowie w 1646r. był o. Augustyn Kordecki, znany z historii Polski, słynny obrońca klasztoru jasnogórskiego w 1655r., podczas wojny ze Szwedami. Wiek XVII, naznaczony kłopotami materialnymi dla paulinów, przyniósł tylko jedną, znaną z dokumentów, fundację szpitala parafialnego - domu dla ubogich, ustanowioną w 1652r. przez Kazimierza Tarnowskiego, kanonika łowickiego, właściciela oporowskich włości. Wkrótce działania wojenne toczące się w Polsce podczas „"potopu szwedzkiego", doprowadziły w 1657r. do dramatycznych wydarzeń w Oporowie. Żołnierze szwedzcy ograbili kościół i torturowali przeora, ojca Gabriela, aby wydał im skarbiec klasztorny. Ojciec Gabriel przeżył tortury zdradzając miejsca ukrycia schowanych przed Szwedami cenniejszych przedmiotów kultu, niedługo potem jednak zmarł. Szwedzi opuszczając Oporów podpalili klasztor, lecz ogień w porę ugaszono.

W końcu XVII w. budynki kościoła i klasztoru znajdowały się w złym stanie, a pożar w 1697r. dopełnił dzieła zniszczenia i udaremniał wypełnianie przez paulinów obowiązków duszpasterskich. Klasztor uratowali z ruiny nieznani dobrodzieje, łożąc na jego remont w 1710r. Odnowiono także kościół w latach trzydziestych XVIII w. dzięki donacjom nowego właściciela Oporowa Jana Sołłohuba, podskarbiego wielkiego litewskiego i wojewody brzesko-litewskiego.

Od wieku XVIII do dnia dzisiejszego

Do XVIII w. kościół z klasztorem pozostawał w swoim pierwotnym kształcie i dopiero około 1740r. z fundacji dziedziców Oporowa, Józefa Sołłohuba, wojewody witebskiego i jego żony Antoniny z Ogińskich, gruntownie odrestaurowano klasztor i podwyższono kościół, przebudowując jego wnętrze w stylu barokowym. Ściany zostały rozczłonkowane zdwojonymi pilastrami, z gładkimi kapitelami na profilowanych bazach, które wsparły bogate belkowanie. Nawę i prezbiterium nakryto sklepieniem kolebkowo-krzyżowym. Wzniesiono też ścianę tęczową z łukiem pełnym, oddzielającą nawę od prezbiterium. Z tego czasu pochodzą barokowe ołtarze, prawdopodobnie wykonane w warsztacie warszawskim snycerza Bernarda Bernatowicza. Zachowały się nie kompletnie, szczególnie narażone na zniszczenie po demontażu w latach po II wojnie światowej, kiedy kościół był nieczynny. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z XVII w. w srebrnych sukienkach z XVII i XVIII w. przeniesiony ze starego ołtarza. Nad nim patron kościoła św. Marcin, malowany około 1840r. Dwa boczne ołtarze dotrwałe do naszych czasów - pw. Serca Pana Jezusa i pw. Przemienienia Pańskiego, dawniej św. Józefa - posiadają nowe obrazy z pocz. XX w. Znani są tylko autorzy obrazów „"Przemienienie Pańskie" - T. Mucharski, 1912r. i „"Św. Józef" - B. Rutkowski, 1902r. Istniały wówczas jeszcze dwa inne barokowe ołtarze boczne - w nawie śś.Aniołów Stróżów i w kaplicy Matki Boskiej Różańcowej, usunięte podczas późniejszych przebudów.

W 3 ćw. XVIII w. powstała kaplica św. Jana Chrzciciela na miejscu gotyckiej, zrujnowanej i nowa zakrystia oraz barokowy hełm wieży kościoła. Ołtarz w kaplicy, o wspólnym wezwaniu św. Jana Chrzciciela i św. Pawła Pustelnika, zawiera obraz z końca XVIII w. z wyobrażeniem postaci patrona zakonu św. Pawła Pustelnika i widokiem klasztoru oporowskiego w tle. W zwieńczeniu ołtarza obraz z wizerunkiem młodzieńczego Jana Chrzciciela, skopiowany w XX w. z dzieła B.E. Murilla, hiszpańskiego malarza z XVII w.

W latach 80. XVIII w. nastąpiła rozbudowa klasztoru o skrzydło zachodnie, piętrowe, łączące gotycki dom zakonny z kościołem, które pomieściło wznawiającą działalność szkołę parafialną. Pomieszczenia na parterze i piętrze sklepione są kolebką z lunetami, a korytarze nakrywają sklepienia żagielkowe. Niewielki skarbczyk bez okien i dostępny tylko z piętra, umieszczono obok bramy wjazdowej, przy wieży.

W latach 1849-1955 dokonano przebudowy kościoła i obu skrzydeł klasztoru. Parafią zarządzali wówczas księża diecezjalni, gdyż 1819r. konwent skasowano. Decyzją rządu w 1859r. przywrócono klasztor paulinom, ale dekret carski z 1864r. skasował ich powtórnie. Blisko sto lat parafia administrowali księża diecezjalni. Remont, częściowo sfinansowany przez dziedzica Oporowa, Tomasza Orsettiego, objął wymianę dachów na wszystkich budynkach i przeróbki we wnętrzach. Następna gruntowna restauracja budynków klasztornych i odnowienie wnętrza kościoła nastąpiło w 1889r. W nawie, od zachodu, zbudowano podchórze z emporą muzyczną, mieszczącą prospekt organowy, a w oknach założono witraże wykonane w warsztacie Alberta Zerduera, ufundowane przez Józefę i Wilhelma Orsettich. Przed 1900r. powiększono kościół od zachodu poprzez ujęcie w jednolitą bryłę i nakrycie dachem kaplicy, rozbudowanej o jedno przęsło oraz zakrystii z nowymi dwoma przedsionkami. Wnętrze kościoła w 1938r. pokryły freski autorstwa malarza Szretera.

W 1957r. paulini ponownie powrócili do Oporowa, obejmując klasztor i parafię. Dwa lata później, podczas remontu kościoła, kaplicę ozdobiły witraże znanego artysty z Poznania, Stanisława Powalisza.

Zespół klasztorny został poddany pracom remontowo-konserwatorskim w latach 1979-1983. Wymieniono dachy obydwu skrzydeł klasztoru i przebudowano wewnątrz dom gotycki. Konserwacja elewacji zewnętrznych gotyckiego skrzydła, wykonana w latach 1996-1997, doprowadziła do uczytelnienia formy zamurowanych pierwotnych otworów okiennych, zamkniętych półkoliście.

OFERTA FIRMY

MSZE ŚW.

Niedziela:
godz. 8.30, 10.00 , 11.30

Dni powszednie:
godz. 18.00

od października do kwietnia: godz. 17.00

KANCELARIA PARAFIALNA
Czynna w dni powszednie po Mszy św. wieczornej.

GALERIA


SŁOWA KLUCZOWE

  • parafia Oporów
  • kościół Oporów
  • kościoły Oporów
  • parafie Oporów
  • msze Oporów
  • modlitwy Oporów
  • nabożeństwa Oporów
  • duszpasterstwo Oporów
  • biuro parafialne Oporów
  • klasztor Paulinów Oporów


MAPA DOJAZDOWA

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.